მხრის სახსრის ართროზი: მიზეზები, სიმპტომები და მკურნალობა

ბარძაყის ან მუხლის ართროზთან შედარებით, მხრის სახსრის კლასიკური ართროზი საკმაოდ იშვიათია, მაგრამ ამ დაავადების სიმპტომებმა შეიძლება გამოიწვიოს მძიმე დისკომფორტი პაციენტს, ამიტომ საჭიროებს ყოვლისმომცველ მკურნალობას. მხრის ართროზი (ოართროზი) ყველაზე ხშირად დიაგნოზირებულია ორმოცდაათ წელზე უფროსი ასაკის პაციენტებში. მისი განვითარება დაკავშირებულია ხრტილოვანი ქსოვილის ხარისხის გაუარესებასთან, რომელიც ფარავს სახსრების ზედაპირებს. ხრტილი ასრულებს ამორტიზატორის როლს; მისი წყალობით ძვლის ცალკეული კომპონენტები ოპტიმალურად სრიალებს მხრის სახსრის შიგნით. როდესაც ხრტილი თხელდება და მისი მთლიანობა ირღვევა, სახსრის ძვლები იწყებენ ერთმანეთთან კონტაქტს. ეს არის მტკივნეული პროცესი, რომელიც იწვევს სახსრების მოძრაობის შეზღუდვას. დაავადების პროგრესირება იწვევს ოსტეოფიტების წარმოქმნას - ძვლოვანი ქსოვილის არანორმალური ზრდა მხრის სახსრის კიდეებზე.

მხრის სახსრის ართროზის განვითარების მიზეზები

შემთხვევათა აბსოლუტურ უმრავლესობაში მხრის სახსრის ართროზი ასაკთან ერთად ვითარდება სახსრის ბუნებრივი ცვეთა და რღვევის გამო. სხეულის ასეთი ნაწილი ხომ საკმაოდ რთული სტრუქტურაა; თუ ის რეგულარულად ექვემდებარება მძიმე სტრესს, პათოლოგიური ცვლილებების ალბათობა იზრდება.

არის შემთხვევები, როდესაც ახალგაზრდებში მხრის სახსრის ართროზი მოხდა. მსგავსი ვითარება შესაძლებელია, თუ ხრტილოვანი ქსოვილი დაზიანდა ავარიის დროს (ცუდი დაცემა, ავტოსაგზაო შემთხვევა და ა.შ.). თუ ადამიანი არ მიიღებს სათანადო მკურნალობას ტრავმის შემდეგ, ხრტილი არ გამოიყენება სწორად და ამან შეიძლება გამოიწვიოს ართროზი.

ზოგჯერ მხრის სახსარში ხრტილოვანი ქსოვილის დაკარგვა სისტემური დაავადებების შედეგია, მაგალითად, რევმატოიდული ართრიტი და ა.შ.

სიმპტომები

მხრის ართროზის რამდენიმე ტიპიური სიმპტომია. მათ შორის:

• ტკივილი მხრის არეში, განსაკუთრებით მოძრაობის დაწყებისას;
• დილის შებოჭილობა, აგრეთვე მოძრაობის შეზღუდვა ხანგრძლივი „უმოქმედობის“ შემდეგ;
• მხრის სახსარში გახეთქვის, დაწკაპუნების ან წებოვნების შეგრძნება მოძრაობისას;
• მხრის სახსრის შეზღუდული მობილურობა, რომელიც პროგრესირებადია.

ზოგჯერ მხრის სახსრის ართროზის გამო ტკივილი ჩნდება მხოლოდ ამ ზონის ხანგრძლივი სტრესის შემდეგ. დაავადების სიმპტომების ინტენსივობა, ისევე როგორც მათი ერთმანეთთან კომბინაცია, შეიძლება განსხვავდებოდეს სხვადასხვა პაციენტში. თუმცა ტკივილი, როგორც წესი, დაავადების სტაბილურ სიმპტომად რჩება.

თუ უგულებელყოფთ უსიამოვნო სიმპტომებს, მკლავი კიდევ უფრო მტკივა და დაავადება პროგრესირებს. სახსრის ღრუ მინიმუმამდე ვიწროვდება და დაიწყება ანთებითი პროცესი. ასეთ სიტუაციაში პაციენტს აწუხებს დაავადების უფრო აშკარა სიმპტომები:

• სახსრის შეშუპება;
• ძლიერი უწყვეტი ტკივილი;
• მოძრაობების იძულებითი შეზღუდვა (სახსრის სრულ უმოძრაობამდე).

დაავადების ხანგრძლივმა კურსმა შეიძლება გამოიწვიოს კუნთების ატროფია ჩვეულ აქტივობაზე უარის თქმის გამო. ასეთ სიტუაციაში მხოლოდ ქირურგიული ჩარევა დაგეხმარებათ დაავადების გამკლავებაში.

მკურნალობა

სამწუხაროდ, ხრტილოვანი ქსოვილის ცვეთა შეუქცევადი პროცესია. თუ მხრის სახსრის ართროზი განვითარების ადრეულ ეტაპზეა, სიმპტომები გარდამავალი და მსუბუქია, მხრის სახსრის ართროზის მქონე პაციენტისთვის რეკომენდებულია კონსერვატიული მკურნალობა სახსრის ფუნქციების აღდგენაზე. როგორც წესი, თერაპია მოიცავს:

• აქტივობის შეზღუდვა და სახსრის გაგრილება ანთების აღმოფხვრამდე;
• არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო საშუალებების (არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო საშუალებების) გამოყენება ტკივილისა და ანთების შესამსუბუქებლად;
• ჰორმონალური პრეპარატების გამოყენება სახსარშიდა შეყვანისთვის (თუ ზემოაღნიშნული პრეპარატები არ იძლევა მოსალოდნელ ეფექტს).

ანთებითი პროცესის ჩახშობის შემდეგ, ართროზის მკურნალობა ჩვეულებრივ მოიცავს:

• მასაჟები;
• რეგულარული ტანვარჯიში (ფიზიკური თერაპია);
• ფიზიოთერაპიული პროცედურები (შოკური ტალღის თერაპია, ლაზერული თერაპია, მიოსტიმულაცია, ფონოფორეზი, ოზონოთერაპია და ა.შ.).

ასევე, მხრის სახსრის ართროზის მქონე პაციენტებს ჩვეულებრივ უნიშნავენ მედიკამენტებს, რომლებიც შექმნილია ხრტილოვანი ქსოვილის აღდგენის სტიმულირებისთვის. ეს არის ქონდროპროტექტორული პრეპარატები.

მხრის სახსრის ართროზის კონსერვატიული მკურნალობის თანამედროვე მეთოდები

ხრტილოვანი სახსრის დესტრუქციული პროცესების სამკურნალოდ ექიმებს შეუძლიათ გამოიყენონ რამდენიმე ახალი ტექნიკა.

აუტოპლაზმოთერაპია

ამ ჩარევით პაციენტს უკეთდება საკუთარი თრომბოციტებით მდიდარი პლაზმა. ითვლება, რომ ზრდის ფაქტორებს, რომლებიც გვხვდება თრომბოციტებში, შეუძლიათ ფიბრობლასტების აქტივობის სტიმულირება - კოლაგენის, ჰიალურონის მჟავისა და ელასტინის წარმოება. ამ პროცესის წყალობით, შენდება ახალი უჯრედშორისი მატრიცა და იზრდება მცირე სისხლძარღვები, რაც თავის მხრივ ხელს უწყობს მეტაბოლიზმის აღდგენას, ადგილობრივი იმუნიტეტის გააქტიურებას, მიკროცირკულაციის გაუმჯობესებას და ქსოვილების სუნთქვის ნორმალიზებას. ექიმების აზრით, აუტოპლაზმოთერაპია შესაძლებელს ხდის სახსრის სინოვიალური გარსის სრული ფუნქციონირების დაწყებას, ტკივილის სიმძიმის შემცირებას და სახსარში მოძრაობის დიაპაზონის გაზრდას.

ჰიალურონის მჟავას სახსარშიდა ინექციები

არაცხოველური წარმოშობის ჰიალურონის მჟავის ეფექტურობას ომართროზის დროს ჯერ კიდევ სწავლობენ მსოფლიო მეცნიერები. 2019 წელს გამოქვეყნდა ამერიკელი სპეციალისტების სტატია (ორთოპედიული ქირურგიის დეპარტამენტი, არიზონას უნივერსიტეტის სამედიცინო კოლეჯი, ფენიქსი, AZ, აშშ), რომელშიც აღწერილი იყო ამ პროცედურის ეფექტურობის წინასწარი კვლევის შედეგები. დადგენილია, რომ ჰიალურონის მჟავას შეუძლია შეამციროს ტკივილის სიმძიმე ექვს თვეზე მეტი ხნის განმავლობაში და გაზარდოს დაზიანებული სახსრის მოძრაობის დიაპაზონი.

როდის არის საჭირო ოპერაცია?

თუ მხრის სახსრის ართროზის კონსერვატიული მკურნალობა არ იძლევა მოსალოდნელ შედეგს და დაავადების სიმპტომები მნიშვნელოვნად არღვევს პაციენტის ცხოვრების ხარისხს, ექიმებმა შეიძლება შემოგვთავაზონ ოპერაცია დაზარალებული უბნის აქტივობის აღსადგენად. დღეს ამ პრობლემას უმკლავდება ენდოპროთეზირება - ხელოვნური სახსრის დაყენება (ბიოპროთეზი). ეს არის შედარებით ახალი ტიპის ქირურგიული ჩარევა, რომელიც საშუალებას გაძლევთ მთლიანად აღმოფხვრათ ართროზის პრობლემა: აღადგინოთ სახსრისა და მთელი ზედა კიდურის ფუნქცია, გაანეიტრალოთ მტკივნეული შეგრძნებები და მაქსიმალურად შეინარჩუნოთ შესრულება.